Ποιοι είναι οι συγγραφείς της γενέτειράς μας και ποιες οι κύριες πτυχές του έργου τους; Σ’ αυτά τα ερωτήματα αποβλέπει να δώσει απαντήσεις η παρούσα μονογραφία όπου ανθολογούνται οι κυριότεροι εκπρόσωποι( ζώντες και τεθνεώτες).Η σειρά παρουσίασης επουδενί δεν έχει στόχο την πρόταξη κάποιων έναντι άλλων.Η ανθολόγηση περιλαμβάνει εργογραφία, κριτική αξιολόγηση και δείγμα γραφής ξεχωριστά για κάθε συγγραφέα.

Δροσιά Χύτα

Μέλος της Ενωσης Συγγραφέων Βορείου Ελλάδος, σπούδασε νομικά και παιδαγωγικά στο Α.Π.Θ. Εγραψε νουβέλες, χρονογραφήματα και δύο μυθιστορήματα: «Ο έρωτας του χθες”(εκδ.Ερωδιός,2006) και «Στη σκιά της Μοίρας”(εκδ.ΣΥΝ(+)είδηση,2009).Το πρώτο είναι ένα ηθογραφικό μυθιστόρημα ενώ το δεύτερο ένα μυθιστόρημα περιγραφικό με εντάσεις, αντιθέσεις και ερωτικά στοιχεία.Δύο χαρακτηριστικά αποσπάσματα από το δεύτερο βιβλίο:”Το δαχτυλίδι των αρραβώνων με τον Αλκη η Αρετή πολλές φορές θα προσπαθήσει να το περάσει στον παράμεσο, αλλά δε θα τα καταφέρει.Το δαχτυλίδι αυτό θα γίνει ένας κρίκος ψεύτικος, κάλπικος, θα χάσει την αξία που του πρέπει, που του ταιριάζει.Θα παραλλάξει ,θα σκουριάσει και τελικά θα μείνει ένα άχρηστο κατασκεύασμα, φυλαγμένο σ’ ένα κουτί φανταχτερό, δεμένο με μια λευκή κορδέλα.”

«Η μοίρα τους, η κοινή μοίρα της Αρετής και του Αλκη, τους τράβηξε, τους έσυρε,τους έδεσε σφιχτά και τους πήγε,τους έφτασε εκεί που ήθελε εκείνη. Τους οδήγησε σε ένα τέλος βασανιστικό, χωρίς ελπίδα κάποτε να βρεθούν, να ζήσουν μαζί.”

Μαρία Ρουκά

Εξέδωσε δύο ποιητικές συλλογές:”Μυρωδιά από γιασεμί και άγριο χορτάρι” και «Ανευ”(εκδ.Οδός Πανός).Στα πρόθυρα έκδοσης και η τρίτη συλλογή.Λυρικές και βιωματικές εξομολογήσεις σε αριμάριστους ανισοσύλλαβους στίχους.Από τη συλλογή «Ανευ” :

Πάχνη

Βαρύς τούτος ο χειμώνας,

με μια πάχνη που τρυπάει το κόκαλο.

Της άρεσε να σπάει το ρόδι,

με το κεχριμπάρι να ραντίζει τις ασθενικές μας ευχές.

Τώρα έγινε θρόισμα από δευτερόλεπτα κι ανάσες νεκρές,

απροσμέτρητες.

Αύριο, ένα άσπιλο αύριο

ίσως ροκανίσει τις θολωμένες μας θύμησες

και τις προσθαφαιρέσεις.

Κώστας Σπανός

Πολύπλευρη συγγραφική δραστηριότητα, που εστιάζει σε ιστορικολαογραφικές μελέτες.Εκδότης του”Θεσσαλικού Ημερολογίου” ,επιστημονικά τεκμηριωμένη αρθρογραφία, βραβευμένος από την Ακαδημία Αθηνών.Ενδεικτική εργογραφία:

  • Ενθυμήσεις και επιγραφές από την περιοχή της Δεσκάτης (1585–1914), Εξωραϊστικός Μορφωτικός Όμιλος Δεσκάτης, Λάρισα 1991
  • Δημοτικά τραγούδια της Δεσκάτης, Εξωραϊστικός Μορφωτικός Όμιλος Δεσκάτης, Δεσκάτη 1986
  • Τα μαστόρικα (κουδαρίτικα) της Δεσκάτης, Σωματείο οικοδόμων και συναφών επαγγελμάτων της Δεσκάτης, Δεσκάτη 2000

Από τα «Δημοτικά τραγούδια της Δεσκάτης”:

Δεν ακούς ,Μπιήνα-μου,

κι μπιηνουπούλα μου,

τι σι λέει η μάνα σου,

τι σι λέει πατέρας σου;

Μη λουστείς, μη χτενιστείς,

στον χουρό μην γκατιβείς,

είνι ο βόιβουντας ιδώ

κι ι κατής μεσ’ στου χουρό.

Χρυσάκης Γιώργος

Το βιβλίο «Μαυρέλι Χασίων” (Ιστορία μιας ζωής) είναι μια μαρτυρία, ένα αυτοβιογραφικό πεζογράφημα που εστιάζει πρωτίστως στα κατοχικά και εμφυλιοπολεμικά χρόνια.Αναφέρεται επίσης στην οικογενειακή πορεία ζωής και συμπληρώνεται με αρθρογραφία του συγγραφέα στον τοπικό τύπο και φωτογραφικό υλικό.Παραθέτω:”Δεν ξέρω αν θα μπορέσει κανείς να περιγράψει τα γεγονότα της εποχής εκείνης και να δώσει μια ζωντανή εικόνα στον αναγνώστη , το τι είχε συμβεί σε ολόκληρη αυτή τη δεκαετία 1940-50, χωρίς να σβήσουν από τη μνήμη σημαντικά πράγματα όπως ακριβείς ημερομηνίες και άλλα γεγονότα ίσως και σημαντικότερα από αυτά που γράφω.Ωστόσο εγώ θα αναφέρω αυτά που έχουν μείνει άσβεστα στο μυαλό μου και δε θα τα ξεχάσω όσο ζω.”

Γιάννης Λάμαρης

Σπούδασε κοινωνιολογία στο πανεπιστήμιο Κρήτης.Πήρε τιμητική διάκριση στα ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΕΙΑ 2017 με το διήγημα «Επτά μέρες”. Το μυθιστόρημα «Οδυνηρό χάρισμα” είναι το πρώτο του , το οποίο μάλιστα μεταφράστηκε στην αγγλική γλώσσα.Αναφέρω το οπισθόφυλλο του βιβλίου:

Το καλοκαίρι του 1987 στην κατασκήνωση της Σαγιάδας βρίσκει μια παρέα παιδιών να περνάει απ΄ την επώαση των ονείρων στην χαρμολύπη, εξαιτίας των δυσάρεστων γεγονότων που προκαλούν ορισμένοι στυγνοί δουλέμποροι ανθρωπίνων ψυχών.

Επιπρόσθετα, το πυρηνικό ατύχημα στο Τσέρνομπιλ απλώνει το αίσθημα της ανικανότητας για την προστασία των παιδιών στον νέο κόσμο που φτιάχτηκε.

Και ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, ο βιολόγος Χαρίτος αυτοπροσδιορίζεται με τον ανιψιό του και την παρέα των παιδιών. Μοιράζεται πριν φύγει για τη Λυών τα θέλω, τις ανησυχίες και τις επιθυμίες τους. Παρατηρεί πως ο νεαρός «ρολάρει» ασυνήθιστα και στηρίζεται σ΄ όλες τις φωνές μέσα του. Μόνο που τον ομφάλιο λώρο στο ασυγκράτητο και εκστασιασμένο νεανικό πνεύμα, κρατούν οι απίθανες μορφές ενός κλόουν και ενός νάνου!

Ο επιστήμονας σιγουρεύεται τελικά ότι αυτές οι φιγούρες (που εμφανίζονται με το βουητό των μελισσών) έχουν αλλάξει το DNA του παιδιού. Κανένας και τίποτα δεν μπορεί να προετοιμάσει όσους συναντούν αυτές τις μυστηριώδεις μορφές, για την επίδραση που έχουν πάνω τους στον χωροχρόνο!

Έτσι ο Γιάννης με τη Σμαράγδα αντιμετωπίζουν καταστάσεις εξιλέωσης, όπου η «μαγεία βρίσκεται παντού» φτάνει να είναι κανείς σε θέση, να ξέρει που να κοιτάξει…

Κεραμίδας Σωκράτης(1924-2013)

Το πρώτο του συγγραφικό πόνημα ήταν το «Το τινταρίκι”(1977).Το δεύτερο «Ιστορικές και λαογραφικές αφηγήσεις και άλλα τινά”(συνέκδοση:Σύλλογος Δεσκατιωτών Αθήνας και Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος).Πιπεράτα μασλάτια,εύθυμες ιστορίες,σάτιρα και κείμενα ανταποκρίσεων προς την εφημερίδα «Τα Νέα της Δεσκάτης” ,κυριαρχούν στα βιβλία του που είναι διαποτισμένα με αυτοσαρκαστική διάθεση και παιγνιώδη γλώσσα.Από το δεύτερο βιβλίο ,δείγμα γραφής:”Συνεχίζοντας ακάθεκτος τα , εκ των προηγούμενων φύλλων των «Νέων της Δεσκάτης” κοκκινοπιπεράτων ανεκδότων στα ιερά και όσια χώματα των προγόνων μας, θα σας μεταφέρω αυτούσια χωρίς ταραμοσαλάτα, όσα άκουσα από τα χείλη συμπατριωτών, τσούζοντας κρασάκι με μπόλικο Δεσκατιώτικο μεζεδάκι”.

Χατζηζήσης Νίκος(Βουνασιώτης)(1930-2009)

«Οπως στη ζωή μου είναι όλα παράξενα, το ίδιο παράξενη είναι και η πηγή της ποιητικής μου φλέβας, η οποία προϋπήρχε σε ύπνωση βεβαίως, μολονότι πολύ πριν από το 1985 είχα γράψει αρκετά ποιήματα.” Ετσι αρχίζει το εισαγωγικό σημείωμα της ποιητικής συλλογής «Κραυγή ελπίδας”(Πρώτη),(Αθήνα2007) ο συγγραφέας.Ποίηση ευρείας θεματολογίας αλλά και αναφορές στην ιδιαίτερη πατρίδα με επικεντρισμό στα Καμβούνια Ορη, γραμμένα τα περισσότερα από το κελί της φυλακής.Μεταφέρω το ποίημα «Ξηρολίμνη”:

Σαρακατσιάνοι και καλόγεροι,

που ξέρουν να τιμούν την ομορφιά,

το κρύο το νερό και τη δροσιά,

σε είχαν για αιώνες κτήμα τους.

Ξέρουν ν’ ακούν τα κελαδήματα

της βραχοπέρδικας του Πρίονου,

ν’ ακούν τον ψίθυρο των ελατιών

και να μυρίζουν τ’ αγριολούλουδα.

Τι να πρωτοθαμάσουμε σε σέ;

Το ανοιξιάτικο λουλούδιασμα;

Της νύχτας το φεγγαροφώτισμα;

Ή του Διός τα κριτσινήματα;

Χρήστος Χρ. Μιχίδης-Μιχιδόπουλος(1925-2014)

Καθηγητής Οικονομικών στο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ιδρυμα Αθήνας.Εγραψε πλήθος οικονομοτεχνικών μελετών και τη Γραμματική της Γερμανικής Γλώσσας ,η οποία έλαβε έπαινο του Πανεπιστημίου της Βιέννης.Στο σύγγραμμά του «Γενεαλογικό δέντρο” αναφέρει:”Το 1923 ο πατέρας μου έστειλε χρήματα στον αδερφό του Δημήτρη στη Δεσκάτη και έκτισε το σπίτι στο Σάντοβο.Εγώ γεννήθηκα στο Βισβάδεν της Γερμανίας.Οκτώ μήνες μετά τη γέννησή μου ήλθαμε στην Ελλάδα με πλοίο μέσω Βόλου και εγκατασταθήκαμε στο σπίτι μας στο Σάντοβο.Ενεγράφην στα Μητρώα Αρρένων της Κοινότητας Δεσκάτης ως Μιχίδης-Μιχιδόπουλος Χρήστος του Χρήστου και της Αυγούστας το γένος Ελγκες.”

Κώστας Πίπιλας(1936-2008)

Φιλόλογος με συγγραφή γλωσσολογικών και λαογραφικών μελετών.Εργογραφία:”Φωνητική γλωσσικού ιδιώματος Δεσκάτης” ,”Σύμμεικτα γλωσσικά και λαογραφικά” ,”Δημοτικά τραγούδια της Δεσκάτης”.Aπόσπασμα από το πρώτο έργο:”(στο μοίρασμα της περιουσίας ο έξυπνος αδελφός)-Διρφούτσκι μ’ ,όλα τα μερασάμι καλά κι πως πρεπ.Τώρα απόμεινι η στάμνα κι του ρουλόι.Θελτς παιρς ισύ τ’ στάμνα, παίρνου ‘γω του ρουλόι, άμα δε μα δε πάλι,παίρνου ΄γω του ρουλόι, παιρς ισύ τ’ στάμνα”.

Χρήστος Μπράβος(1948-1987)

Τρεις ποιητικές συλλογές καθώς και κείμενα λογοτεχνικής κριτικής περιλαμβάνει το συγγραφικό corpus του Μπράβου.Ο θάνατος και η μνήμη είναι τα κυρίαρχα στοιχεία της ποιητικής του θεματογραφίας, τα οποία αλληλοσυνδέονται με υπερρεαλιστκές εικονοπλασίες και μοτίβα του δημοτικού τραγουδιού.Από τη συλλογή «Μετά τα μυθικά”(εκδ.Πατάκη) παραθέτω το ποίημα «Απόκρυφο”:

M’ άλογο μαύρο και τυφλό

να μπω στον ύπνο σου.Ριγμένος

σταυρωτά. Με τα καρφιά μου.

Εσύ από χιόνι. Με το κάρβουνο

στα μάτια. Τα πέταλα ν’ ακούς

και τα φτερά. Το τζάμι του θανάτου

που θα σπάζει.

Να τιναχτείς-νύφη που ξύπνησαν

τα δάκρυα του γαμπρού ανοίγει

το ταβάνι ανεβαίνουν.

Να μη θυμάσαι τίποτα μετά-

μόνο του δαίμονα το χέρι

που ευλογούσε.

Γιώργος Διαμάντης