Το ταξίδι στην αστείρευτη πηγή του χορού, με μια ομαδικότητα που συναρπάζει, εκφράζεται ως “Ανώνυμο” στη νέα παράσταση της Τζένης Αργυρίου στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση. Από τις 24 έως τις 27 Μαΐου το ποτάμι του χορού συμπαρασύρει με την ορμητικότητά του τη δύναμη της τεχνολογίας και μετουσιώνεται σε ένα “τελετουργικό” με σημείο εκκίνησης το διαδικτυακό σήμερα. Η χορογράφος βουτά στην αναζήτηση της πηγής του ομαδικού χορού, με επτά performers να εξερευνούν επί σκηνής τον επικοινωνιακό πλούτο της κίνησης και να ανακαλύπτουν το χάσμα της ψηφιακής “αναγκαιότητας”.

«Επέλεξα αυτόν τον τίτλο» μας λέει η Τζένη Αργυρίου, «καθώς η λέξη «Ανώνυμο» συνδυάζει σύγχρονες πεποιθήσεις με ξεχασμένες μνήμες, ένας συνδυασμός που με αγγίζει βαθιά, και διεγείρει το ενδιαφέρον μου. Από τη μία η ανωνυμία μας φέρνει αντιμέτωπους με το φαντασιακό ενός σύγχρονου ατόμου, όπου η ιδιωτικότητα ως βασικό δικαίωμα τίθεται υπό εξαφάνιση, απόρροια μιας ελεγχόμενης κοινωνίας. Παράλληλα η ανωνυμία συνδέεται με καλλιτεχνικές φόρμες και έργα που δεν ανήκουν σε κανέναν, αντιθέτως, πηγάζει από δημιουργικούς μηχανισμούς που έχουν δομηθεί και χτιστεί μέσω της συλλογικότητας. Το να παρουσιάσω ένα έργο που τιτλοφορείται ως «Ανώνυμο, της Τζένης Αργυρίου», από μόνο του υπογραμμίζει το οξύμωρο και την αντιφατικότητα: την ειρωνεία, δηλαδή, μέσα στην οποία η καλλιτεχνική ιδιοκτησία έρχεται σε σύγκρουση με την ταυτότητα η οποία από-δομείται απανταχού στην ψηφιακή εποχή που διανύουμε. Το «Ανώνυμο» ως λέξη, ωστόσο, δεν αποτελεί την πρόθεσή μας να περιγράψουμε την έννοια της “ανωνυμίας”».

Το «Ανώνυμο» είναι ένα ταξίδι στην πηγή του χορού. Πώς γεννήθηκε η ανάγκη σας γι’ αυτό το ταξίδι;
Το έργο «Ανώνυμο» προήλθε από την επιθυμία μου να ανακαλύψουμε εκ νέου τη δύναμη του χορού ως μέσο προσωπικής, αλλά και συλλογικής έκφρασης και κάθαρσης. Ένιωσα την ανάγκη να επαναπροσδιορίσουμε τα όσα μοιραζόμαστε μεταξύ μας ως φυσικές παρουσίες πέραν της ψηφιακής επικοινωνίας που φαίνεται να αφαιρεί τη σωματική επαφή. Πρόκειται για ένα ταξίδι, ένα τελετουργικό, που με βασικό εργαλείο το σώμα αποπειράται να αποσυνδεθεί από την ψηφιακή ταυτότητα και να επανασυνδεθεί στον παρόντα χρόνο και χώρο.

Πόσο βαθύ είναι το «ποτάμι» που οδηγεί στην πηγή του χορού; Στην πηγή της έκφρασης;
Νομίζω ότι είναι τόσο βαθύ που αγγίζει την απαρχή της ζωής. Η κίνηση είναι μέρος της φύσης και ο χορός πρωταρχικό μέσο έκφρασης στον άνθρωπο. Αν σκεφτούμε ότι από παραποτάμους δημιουργείται ένα ποτάμι κα άρα διάφορα σημεία στο χάρτη έρχονται και συγκλίνουν σε ένα κοινό σημείο και δημιουργούν μια ένταση, έτσι και στο «Ανώνυμο» ο καθένας από αυτούς τους παραπόταμους φέρει σπαράγματα σωματικών εκφράσεων και εμπειριών που έχουν λειτουργήσει μέσα στους αιώνες μέχρι και στο σήμερα και που όταν συναντιούνται δημιουργούν μία δυναμική και μια πορεία έτοιμη να ριχτεί στον ωκεανό.

Με την τεχνολογία να διαδραματίζει τεράστιο ρόλο στην επικοινωνία μας, πού κατατάσσεται η ανάγκη για ουσιαστική επαφή;
Αυτό που με απασχολεί είναι ότι η αιφνίδια εξέλιξη των κοινωνικών δικτύων, η αδιάκοπη ροή πληροφοριών και ο στιγμιαίος τρόπος επικοινωνίας έχουν δημιουργήσει ένα αντιφατικό συναίσθημα μεταξύ των ιδεών μιας μόνιμης ψηφιακής παρουσίας από τη μια και μιας φυσικής απουσίας από την άλλη.

Δεν αφορίζω την τεχνολογία, ούτε πιστεύω ότι δεν μπορείς να έχεις ουσιαστική επαφή και μέσω αυτής, απλά παρατηρώντας ότι η φυσική παρουσία και η επαφή των ατόμων αντικαθίσταται ολοένα με τη ψηφιακή, ένιωσα την επιθυμία να ξαναδώσω σημασία και αξία στο σώμα στο φυσικό παρόντα χρόνο και χώρο.

Πώς μπορεί το σώμα και η κίνηση να ενώσει τους ανθρώπους; Οι ρίζες του χορού σας έχουν πολυπολιτισμική διάσταση;
Τι είναι αυτό που κατορθώνει ο χορός μαζί με το ρυθμό και τη μουσική, μέσα στα χρόνια σε διαφορετικές χώρες ή και ηπείρους; Χορεύεις και νιώθεις καλύτερα, αισθάνεσαι αναπτερωμένος, βιώνεις μια κάθαρση, την επόμενη στιγμή έχεις άλλο βλέμμα, άλλη σκέψη, μπορείς να δεις τα πράγματα διαφορετικά. Ήταν λοιπόν ο χορός ένας φυσικός τρόπος θεραπείας της ψυχής, ένα υγιές συλλογικό φάρμακο; Λειτουργούσε σαν ένα τελετουργικό συνάντησης και συλλογικής κάθαρσης; Το σώμα και η κίνηση πιστεύω ότι είναι εργαλείο που ενώνει τους ανθρώπους, αλλά σε ένα πεδίο που μπορεί να μην είναι τόσο εύκολο να εκλογικευτεί, γιατί δεν μοιράζεσαι με τον άλλον λόγια και ιδέες, αλλά βιώνεις κάτι πολύ πιο ολικό και ανοιχτό. Είναι κάποια πράγματα που δεν μπορούν να ειπωθούν με κανένα άλλο μέσο πέρα από το σώμα. Όταν έχεις χορέψει με κάποιον άλλον, και έχεις καταθέσει τη ψυχή σου μέσα από το χορό σου, έχεις μοιραστεί μαζί του μια εμπειρία που δεν μπορείς να την περιγράψεις, είναι καθαρά βιωματική γλώσσα.

Ποια είναι η ερευνητική διαδικασία που ακολουθήσατε για το συγκεκριμένο έργο; Πιστεύετε ότι συμπλέει με τις προηγούμενες δουλειές σας;
Κατά τη διάρκεια της έρευνας και κατά τη διάρκεια της παραγωγής του έργου φέτος, υπήρχαν δύο κόσμοι που ψάχναμε να αναλύσουμε και να γεφυρώσουμε. Ο ένας κόσμος αφορούσε πρωτόγονες μορφές σωματικής έκφρασης και ο άλλος τις σωματικές συμπεριφορές της σύγχρονης ψηφιακής κοινωνίας. Θελήσαμε να σχεδιάσουμε ένα χώρο στοχασμού, εξερεύνησης και μοιράσματος ιδεών, πρακτικών και σκέψεων. Τι νοήματα προσδίδονται στον όρο ανωνυμία σήμερα; Τι είδους δυνάμεις προκαλεί η έννοια αυτή και ποια τα όριά τους; Ποιες είναι οι μνήμες που ξυπνά; Την έρευνα αποτέλεσε ένα τριήμερο συμπόσιο στο οποίο ανθρωπολόγοι εθνολόγοι, ιστορικοί, hackers, ψυχαναλυτές και κοινωνιολόγοι καλέστηκαν να αναλύσουν έννοιες και θεματικές που τροφοδότησαν με ιδέες την καλλιτεχνική ομάδα. Έπειτα ακολούθησαν τρεις εβδομάδες από ερευνητικά εργαστήρια που επικεντρώθηκαν στην κίνηση, στον ρυθμό και στη μάσκα και στα οποία συμμετείχαν οι χορευτές, ο μουσικός, ο εικαστικός, ο δραματουργός αλλά και δάσκαλοι παραδοσιακών χορών, από την Αρμενία, την Αφρική,  την Ισπανία, την Κρήτη και τον Πόντο. Στο τέλος συνοψίσαμε το υλικό της έρευνας και το παρουσιάσαμε στο κοινό.

Η χρήση της τεχνολογίας και των νέων μέσων χαρακτηρίζει το χορογραφικό σας έργο. Υπάρχουν όρια στη σχέση της τεχνολογίας και της ζωντανής performance;
Η χρήση αυτών των μέσων άνοιξε πολλούς δρόμους στη φαντασία μου και αύξησε τα εργαλεία με τα οποία μπορούσα να “επικοινωνήσω”. Όλα αυτά τα χρόνια ένα μόνιμο ερώτημα διέτρεχε την έρευνά μου, πώς η εξέλιξη της τεχνολογίας επηρεάζει το κοινωνικό σύνολο, το άτομο και κατ’ επέκταση την καθημερινότητά μας και το σώμα μας.

Το αν υπάρχουν όρια σε αυτή τη σχέση δεν το ξέρω, μου φαντάζει πως όχι. Υπάρχουν τόσες δυνατότητες να εξερευνήσεις και τόσα νέα τεχνολογικά εργαλεία που βγαίνουν συνεχώς, που δεν μπορώ να δω ένα τέλος. Αν υπάρχει κάποιο |  όριο είναι στο ίδιο το άτομο, τον εκάστοτε δημιουργό και κατά πόσο θέλει να ασχοληθεί με τις διαδικασίες που απαιτεί αυτός ο διάλογος.

Έχει να «ζηλέψει» κάτι η ελληνική χορευτική σκηνή από εκείνη του εξωτερικού; Η’ και αντίστροφα.
Καλλιτεχνικά δεν πιστεύω ότι έχουμε να ζηλέψουμε κάτι από το εξωτερικό, αλλά γενικά νομίζω ότι αυτός ο διαχωρισμός καλό είναι να εκλείψει. Έχουμε ξεπεράσει αυτήν την ανασφάλεια που χρόνια βιώναμε πως ό,τι έρχεται από έξω είναι καλύτερο. Ζούμε καιρό σε μία άνοιξη ιδεών και καλλιτεχνικών προτάσεων. Είναι ώρα να πατήσουμε στα πόδια μας και να μην ανησυχούμε για τέτοια θέματα.

Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια;
Μετά την παρουσίαση του «Ανώνυμο» στη Στέγη του ιδρύματος Ωνάση θα ακολουθήσει μια μικρή περιοδεία στα φεστιβάλ που συνέβαλαν στην παραγωγή του έργου και σαν συμπαραγωγοί, το Rencontres chorégraphiques internationales de Seine-Saint-Denis και το Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας. Ελπίζουμε μέσα από αυτές τις συμμετοχές να προκύψουν και επόμενες ευκαιρίες παρουσίασης, καθότι είναι πολύ σημαντικό για ένα έργο να έχει χρόνο ζωής, και για την ωρίμανσή του αλλά και για την επικοινωνία του στο ευρύ κοινό.

Πηγή: elculture.gr