του Κωνσταντίνου Μπατσιόλα

Συχνά πυκνά οι μαθητές και οι μαθήτριες μου μού υποβάλλουν το ανυποψίαστο και συνάμα αφοπλιστικό ερώτημα : γιατί διδασκόμαστε λατινικά;

Είναι εύλογο ότι η γενιά που μεγαλώνει με τα greeklish, τα sms και το face book, δηλαδή η γενιά που
έχει σχεδόν παραδοθεί άνευ όρων στην τεχνολογία, αυτή η γενιά να θεωρεί ως περιττή και παρωχημένη τη διδασκαλία ακόμη μια «νεκρής» γλώσσας (μετά τα αρχαία ελληνικά-όπως κακώς πολλοί την θεωρούν). Βέβαια, αυτή η ερώτηση αποτελεί έναυσμα για μια ευρύτερη συζήτηση μέσα στην τάξη τόσο για το ότι η γλωσσική διδασκαλία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται χρησιμοθηρικά όσο και για τη σπουδαιότητα της λατινικής γλώσσας (και προφανώς και των Ρωμαίων) στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Μέσα στο πλαίσιο αυτής της συζήτησης μεταξύ άλλων τους μιλώ και για τη λατινική σοφία, για φράσεις, αποφθέγματα και γνωμικά (αποστάγματα σοφίας από την πείρα της ζωής πολλά εξ αυτών), τα οποία ως τις μέρες μας διατυπώνονται στη λατινική γλώσσα….και συνεχίζουν μετά από μερικές χιλιάδες χρόνια να εμπνέουν τους λάτρεις της κλασικής γραμματείας και όχι μόνο…

Ας διαβάσουμε μερικά από τα πιο γνωστά….

-adversus solem ne loquitur ( = μην κακολογείς τον ήλιο. Χρησιμοποιούμε αυτή την έκφραση για να δηλώσουμε τη ματαιότητα κάποιας πράξης)

–amantes amentes ( = οι ερωτευμένοι είναι παράφρονες/χάνουν τα λογικά τους)

–ars longa, vita brevis ( =η τέχνη μακρά, ο βίος βραχύς)

–audentes fortuna juvat ( =η τύχη ευνοεί τους τολμηρούς)

–bellum se ipsum alet ( = ο πόλεμος τρέφει τον ίδιο του τον εαυτό)

–carpe diem ( =άδραξε την ημέρα)

–contra spem spero ( =ενάντια στην ελπίδα…ελπίζω….)

–dum spiro spero ( =όσο αναπνέω/ζω ελπίζω)

–errare humanum est ( =το σφάλλειν είναι ανθρώπινο)

–Mens sana in corpore sanο ( =νοῦςὑγιήςἐνσώματιὑγιεῖ)

–meminerunt omnia amantes ( = αυτοί που αγαπούν/ερωτευμένοι θυμούνται τα πάντα)

–minitatur innocentibus qui parcit nocentibus ( = Απειλεί τους

αθώους, αυτός που προστατεύει τους ενόχους)

–mors ultima ratio ( = ο θάνατος έχει τον τελευταίο λόγο)

–mors vincit omnia ( = ο θάνατος νικά τα πάντα)

–natura nihil frustra facit ( = η φύση τίποτε δεν κάνει μάταια/ οὐδέν ἡ φύσις μάτην ποιεῖ)

–nemo est supra legis ( = κανείς δεν είναι υπεράνω του νόμου)

–nemo malus felix ( = Ουδείς κακός ευτυχής)

–nulla poena sine lege ( = καμιά ποινή (δεν επιβάλλεται) χωρίς νόμο)

–Ο tempora, o mores! ( = Ω καιροί!Ω ήθη!)

–Principia probant non probantur ( = οι βασικές αρχές αποδεικνύουν, δεν αποδεικνύονται)

–Facta,nonverba /Gesta,nonverba( = έργα/πράξεις, όχι λόγια)

–Felix qui potuit rerum cognoscere causas ( = Ευτυχής όποιος μπορεί να γνωρίζει τις αιτίες των πραγμάτων)

–Finis vitae sed non amoris ( = το τέλος της ζωής αλλά όχι της αγάπης)

–Fortis est veritas ( = τίποτα πιο δυνατό από την αλήθεια)

–Gaudium in veritate ( = η αλήθεια δίνει χαρά)

–Homo homini lupus ( = ο άνθρωπος για τον άνθρωπο λύκος)

–Si vis pacem, para bellum ( = Αν θες την ειρήνη, ετοιμάσου για
πόλεμο)

–Ignorantia juris non excusat ( = η άγνοια του νόμου δεν
συγχωρείται)

–Ira furor brevis est ( = Η οργή είναι βραχεία τρέλα/μανία)

–Labor omnia vincit ( = Ο μόχθος νικά τα πάντα)

–Amor omnia vincit ( = η αγάπη νικά τα πάντα)

–lupus non mordet lupum ( = ο λύκος δεν δαγκώνει λύκο)

–Malo periculosam libertatem quam quietum servitium ( = προτιμώ μια επικίνδυνη ελευθερία, παρά μια φιλήσυχη δουλεία)

–Mater semper certa est ( = η μητέρα του παιδιού είναι βέβαιη/εξακριβωμένη……για τον πατέρα γίνεται λόγος…)

–Si vis amari, ama(=αν θες να αγαπηθείς, αγάπα)

Είναι αυτονόητο ότι ο κατάλογος είναι πραγματικά ανεξάντλητος….

 

Κωνσταντίνος Μπατσιόλας

Ιστορικός MAs