Το Νομισματικό Μουσείο, η Πρεσβεία της Σλοβενίας και η Εθνική Πινακοθήκη της Σλοβενίας, συνδιοργανώνουν την Τετάρτη 5 Δεκεμβρίου 2018, στους χώρους του Μουσείου, έκθεση με τίτλο “Šubic in the Land of Classical Greece” αφιερωμένη στον Σλοβένο ζωγράφο του Ιλίου Μελάθρου, Γιούρι Σούμπιτς (Jurij Šubic), που με τον χρωστήρα του, φιλοτέχνησε τον τοιχογραφημένο διάκοσμο, αφήνοντας το καλλιτεχνικό του ίχνος  στην ταυτότητα του κτηρίου.

Οι οροφογραφίες, οι τοιχογραφίες και γενικότερα ο γραπτός διάκοσμος του κτηρίου χαρακτηρίζεται από την αναπαραγωγή θεμάτων κατοικιών της Πομπηίας και την αναγραφή επιλεγμένων αποσπασμάτων από έργα Ελλήνων συγγραφέων, όπως τον Όμηρο, τον Ησίοδο, τον Πίνδαρο και τον Λουκιανό.

Γεννημένος το 1855 ο Γιούρι Σούμπιτς, με σπουδές στην Ακαδημία τέχνης της Βιέννης, μεταξύ του 1879 και 1880 ζωγράφισε το Μέγαρο του Σλήμαν μέσω του συναδέλφού του Δανού αρχιτέκτονα Θεόφιλου Χάνσεν. Στις 5 Δεκεμβρίου 1879 έφτασε στην Αθήνα και ο αρχιτέκτονας Έρνεστ Τσίλερ, στον οποίο παρουσίασε την ιδέα του για τη διακόσμηση. Μαζί άντλησαν ιδέες για την εικονογράφηση από τα έργα του Γκαίτε, που τόνισε το νόημα των συνθέσεων της Πομπηίας.

Ταυτόχρονα η εικονογράφηση έπρεπε να αντικατοπτρίζει τον χαρακτήρα του εντολέα του έργου και τα επιτεύγματά του, τα οποία αντικατοπτρίζονται στα μοτίβα από τη μυθολογία, την κλασική λογοτεχνία μέσω των αλληγοριών με τους έρωτες καθώς και με σκηνές από τις ανασκαφές της Τροίας και των Μυκηνών. Ο Σούμπιτς ολοκλήρωσε το έργο του στο Μέλαθρον στις 13 Οκτωβρίου 1880. Σύντομα ολοκλήρωσε και τη διακόσμηση του σπιτιού του Τσίλερ και έφυγε για το Παρίσι, στο οποίο διέμεινε δέκα χρόνια.

Γιούρι Σούμπιτς

Οι ζωγραφικοί πίνακες και αναφορές από τα λογοτεχνικά έργα πάνω στους τοίχους του Μεγάρου παραπέμπουν στην κλασική σκέψη, τονίζουν τη μεγαλοπρέπεια και τη δύναμη του αρχαίου κόσμου, ενώ προέρχονται από διάφορες πηγές, Αινειάδα, Πομπηία, μπαρόκ που όλα συνδέουν τον Σλήμαν με το πνεύμα του αρχαίου κόσμου.

Ο Σούμπιτς έχει ζωγραφίσει τα δωμάτια και τα μπαλκόνια των δυο πάνω ορόφων. Σε σχεδόν πραγματικό μέγεθος απεικόνισε τις οκτώ από τις εννέα μούσες να επιπλέουν σε κερασί ουρανό μαζί με την προσωποποίηση των τεσσάρων εποχών και των τεσσάρων στοιχείων.

Απεικονίζονται ακόμα διάφορες θεότητες, όπως ο Δίας στο θρόνο, περίφημα περιγραφόμενος από τον Όμηρο στην Ιλιάδα. Ένα εξαιρετικό έργο είναι και ο Διόνυσος με τη λέαινα και γύρω τους χορεύουν οι μαινάδες. Ο Σούμπιτς ολοκλήρωσε μικρότερα τμήματα με διαφορετικά μοτίβα όπως είναι τα θεϊκά χαρακτηριστικά του θύρσου, ζώα και φυτά τα οποία του έφερναν να ζωγραφίσει από τις κουζίνες του Μεγάρου.

Ζωγράφισε παιχνιδιάρικους έρωτες που ανασκάπτουν κι επιθεωρούν αντικείμενα που μπορεί να συνδεθούν με τα πραγματικά έργα τέχνης, τα οποία ανακάλυψε ο Σλήμαν στην Τροία και τις Μυκήνες. Όταν ο Σούμπιτς αναχώρησε από την Αθήνα έγραψε στον αδερφό του:

Μου χρειάστηκε ενάμισης χρόνος για να παραδώσω τις παραγγελίες και με βαριά καρδιά αποχώρησα από τη μαγεία αυτής της γης, η οποία μας φέρνει πολλές αναμνήσεις από παλιές ιστορίες, από την ιστορία και τη μυθολογία –από τον τόπο που ακόμα και σήμερα διατηρεί τόσα πολλά από την εξαιρετική τέχνη και την πιο όμορφη εποχή του ανθρώπινου πνεύματος.

Την Καθαρή Δευτέρα του 1881 ο Σλήμαν υποδέχθηκε τους πρώτους καλεσμένους στο Μέγαρο και τους έδειξε τις τοιχογραφίες.

 Ιλίου Μέλαθρον

Tο Iλίου Mέλαθρον βρίσκεται στην καρδιά της Αθήνας στην οδό Πανεπιστημίου. Κτίστηκε το διάστημα 1878-1879 σε σχέδια του Γερμανού αρχιτέκτονα Eρνέστου Tσίλερ, ως κατοικία της οικογένειας Σλήμαν. Το όνομά του, που σημαίνει «Μέγαρο της Tροίας», σχετίζεται με την αποκάλυψη της αρχαίας πόλης από τον Eρρίκο Σλήμαν.

Το κτήριο είναι διώροφο με ιδιαίτερα εντυπωσιακή διακόσμηση. O πρώτος όροφος λειτουργούσε κυρίως ως χώρος για την κοινωνική ζωή της οικογένειας. Γύρω από ένα κεντρικό χώρο διαρθρώνονται η αίθουσα των εσπερίδων για τις δεξιώσεις, το λογοτεχνικό σαλόνι για τις φιλολογικές βραδιές, η αίθουσα φιλοξενίας και η τραπεζαρία. Στο δεύτερο όροφο υπήρχαν τα υπνοδωμάτια, τα γραφεία και η βιβλιοθήκη. Στο ισόγειο βρίσκονταν οι βοηθητικοί χώροι, τα δωμάτια του υπηρετικού προσωπικού, καθώς και η αίθουσα όπου εκθέτονταν τα ευρήματα από τις ανασκαφές στην Tροία. Στον μεγάλο κήπο που βρισκόταν στην πίσω πλευρά υπήρχε αμαξοστάσιο και σταύλος.

Το Ιλίου Μέλαθρον θεωρείται από τα πιο αξιόλογα έργα του Τσίλερ. Ακολουθεί το νεοκλασικό ρυθμό συνδυάζοντας στοιχεία από την ιταλική αναγέννηση, όπως οι δύο εξώστες στην πρόσοψη, που προσδίδουν ελαφρότητα και κομψότητα στον όγκο του κτηρίου.

Στο κτήριο εφαρμόστηκαν τεχνολογικοί νεωτερισμοί, όπως ο εξαερισμός με αγωγούς πίσω από τη διάτρητη γύψινη άκανθα που διατρέχει την οροφή κάθε δωματίου, η θέρμανση με φωταέριο, αλλά και η προστασία από πυρκαγιά με τη χρήση ξύλου μόνο στις πόρτες και στα παράθυρα. Τις εργασίες ανέγερσης του κτηρίου επέβλεψε ο μηχανικός Βασίλειος Δροσινός, προσωπικός φίλος του Σλήμαν. Η κατασκευή του κτηρίου κόστισε, το μεγάλο τότε ποσό, των 439.650 δραχμών. Τα εγκαίνια της πολυτελούς κατοικίας πραγματοποιήθηκαν με λαμπρή δεξίωση στις 30 Ιανουαρίου 1881.

Η διακόσμηση του κτηρίου εκφράζει το μεγάλο πάθος του Σλήμαν για την αρχαιότητα και εναρμονίζεται με τις προσπάθειες του να προβληθεί ως άνθρωπος των γραμμάτων και των τεχνών. Οι οροφογραφίες και οι τοιχογραφίες είναι έργο του Σλοβένου ζωγράφου Γιούρι Σούμπιτς (Jurij Subic, 1855-1890), γνωστού για το έργο του στη Bιέννη και το Παρίσι, ο οποίος εργάστηκε για ένα χρόνο και πληρώθηκε με 8.500 δραχμές.

Στα ψηφιδωτά δάπεδα, που κατασκευάστηκαν από Ιταλούς ψηφοθέτες και κόστισαν 20.201 δραχμές, απεικονίζονται ευρήματα από τις ανασκαφές του Σλήμαν ή θέματα εμπνευσμένα από αυτά. Οι μεταλλικές διακοσμήσεις των εξωτερικών και εσωτερικών χώρων έγιναν σε εργαστήριο του Πειραιά. Tον διάκοσμο του Μεγάρου ολοκλήρωναν πήλινα αντίγραφα αρχαίων αγαλμάτων που κατασκευάστηκαν στη Βιέννη, από τα οποία τρία τοποθετήθηκαν στον κήπο και είκοσι τέσσερα περιμετρικά στην ταράτσα. Οι μεταλλικές διακοσμήσεις των εξωτερικών και εσωτερικών χώρων έγιναν σε εργαστήριο του Πειραιά. Tον διάκοσμο του Μεγάρου ολοκλήρωναν πήλινα αντίγραφα αρχαίων αγαλμάτων που κατασκευάστηκαν στη Βιέννη, από τα οποία τρία τοποθετήθηκαν στον κήπο και είκοσι τέσσερα περιμετρικά στην ταράτσα.

Το Ιλίου Μέλαθρον, μετά τον θάνατο του Ερίκου Σλήμαν το 1890, κληροδοτήθηκε με διαθήκη στη σύζυγό του Σοφία, η οποία έζησε σ’ αυτό με τα δύο παιδιά τους. Η Σοφία Σλήμαν ήταν η πρώτη που επέφερε αλλαγές στην όψη και τον διάκοσμο του κτηρίου. Το 1923 προχώρησε στην κατασκευή κτίσματος σε επαφή με την ΝΑ πλευρά του κτηρίου, προκειμένου να δημιουργηθούν λειτουργικοί χώροι.

Το 1926 το κτήριο πουλήθηκε στο Ελληνικό Δημόσιο για την κάλυψη αναγκών της οικογένειας Σλήμαν, αντί του ποσού των 27.000.000 δραχμών. Η δαπάνη καλύφθηκε μέσω του κληροδοτήματος Aλεξάνδρου Σούτζου, με σκοπό να στεγαστεί το Mουσείο Kαλών Τεχνών και το Νομισματικό Mουσείο. Ωστόσο, από το 1929 στο κτήριο στεγάστηκαν διαδοχικά το Συμβούλιο Επικρατείας (1929-1934), ο Άρειος Πάγος (1934-1980) και το Εφετείο (1981-1983).

Tο 1983, η Kτηματική Εταιρεία του Δημοσίου παραχώρησε το Iλίου Mέλαθρον στο Yπουργείο Πολιτισμού. Μετά από εργασίες αποκατάστασης του κτηρίου, στο Iλίου Mέλαθρον στεγάζεται το Νομισματικό Μουσείο, αρχικά το 1998 με τη μόνιμη έκθεσή του στον πρώτο όροφο και από το 2003 με τη μεταφορά των συλλογών, της βιβλιοθήκης και των γραφείων του.

Info έκθεσης:

Šubic in the Land of Classical Greece | 5 Δεκεμβρίου – 14 Ιανουαρίου 2019 | Νομισματικό Μουσείο

Υπεύθυνοι έργων / Project leaders: Barbara Jaki, Γιώργος Κακαβάς, Anita Pipan
Δημιουργοί της έκθεσης / Authors of the exhibition: Barbara Jaki, Alenka Simončič
Ομάδα εργασίας / Numismatic museum working group:
Αναστασία Ράμμου, Αρχαιολόγος / Anastasia Rammou, Archeologist
Ελένη Νάκη, Μουσειολόγος / Eleni Naki, Museologist
Γιόρκα Νικολάου, Ιστορικός – Νομισματολόγος / Yorka Nikolaou, Historian – Numismatist
Νικόλαος Σουγλές, Ηλεκτρονική υποστήριξη / Nikolaos Sougles, Digital support

Η έκθεση τελεί υπό την τιμητική αιγίδα της Αυτού Εξοχότητας κ. Borut Pahor, Προέδρου της Δημοκρατίας της Σλοβενίας.

Πηγή: elculture.gr