18 – 28 Ιανουαρίου 2019

Η λέξη «καταφύγιο» δεν υπήρχε στο αθηναϊκό λεξιλόγιο. Η κυβέρνηση Μεταξά,βλέποντας ήδη από το 1936 τα πρώτα σύννεφα του πολέμου να συγκεντρώνονται, εκπόνησε ένα πρόγραμμα προστασίας του πληθυσμού.

Σε ένα μεσοπολεμικό καταφύγιο της οδού Πραξιτέλους, 17 καλλιτέχνες δημιουργούν το δικό τους προσωρινό «καταφύγιο» ιδεών· εμπνεόμενοι από θέματα εξουσίας,εγκλεισμού, φθοράς, σύγκρουσης, χρόνου και μετάλλαξης, φέρνοντάς μας αντιμέτωπους με ένα αθέατο κομμάτι της ιστορίας, αλλά και της ψυχής της Αθήνας.

Η έκθεση «Bunker» πραγματοποιείται σε ένα πραγματικό καταφύγιο που στεγάζεται στην Πραξιτέλους 33, ένα μοντερνιστικό κτίριο του δεύτερου μισού της δεκαετίας το 1930 που, συμπτωματικά, έφτασε σχεδόν ακέραιο στις ημέρες μας.

Το καταφύγιο αυτό, αν και μικρό, περιλαμβάνει το σύνολο των προδιαγραφών μεγαλύτερων κατασκευών, με δύο θαλάμους, θωρακισμένες πόρτες εισόδου και εξαερισμών, χώρο ενδιαίτησης και τουαλέτα, αλλά, το πιο σημαντικό και σπάνιο, μια τροφοθήκη. Η αναμονή και οι προετοιμασίες για πόλεμο επιβεβαιώνονται τραγικά με την εισβολή των ναζιστικών στρατευμάτων στην Πολωνία τον Σεπτέμβριο του ’39. Ταυτόχρονα, οι χειρότεροι εφιάλτες για ανεξέλεγκτο και ανηλεή βομβαρδισμό πόλεων γίνονται πραγματικότητα με την ισοπέδωση της ιστορικής πόλης και πρωτεύουσας Βαρσοβίας.

Τα καταφύγια, που φαίνονταν σε πολλούς μέχρι τότε υπερβολή του καθεστώτος Μεταξά, παίρνουν αίφνης μία καινούργια διάσταση. Λαμβάνοντας υπόψη την αυστηρότατη νομοθεσία της εποχής για την οικοδόμηση των καταφυγίων, όπως ότι τα τοιχώματα έπρεπε να έχουν πάχος τουλάχιστον 30 εκατοστών και να είναι από οπλισμένο σκυρόδεμα ή έπρεπε να υπάρχουν τουλάχιστον δύο δωμάτια, ένας προθάλαμος και ένας κύριος θάλαμος, ενώ στα μεγαλύτερα καταφύγια ήταν υποχρεωτική η ύπαρξη χώρων σίτισης και υγιεινής, θωρακισμένης πόρτας εισόδου και τουλάχιστον μίας εξόδου κινδύνου, αντιλαμβάνεται κανείς την αρχική γκρίνια των κατασκευαστών.

Η σκέψη και μόνο του ανώνυμου τρόμου από τον ουρανό, μέχρι πρότινος θέμα επιστημονικής φαντασίας για την αστική τάξη των πόλεων και για τους διανοουμένους, παίρνει μια δραματική στροφή προς την πραγματικότητα. Όταν οι προνομιούχοι κάτοικοι και ιδιοκτήτες των νέων πολυκατοικιών σε Εξάρχεια, Κολωνάκι, Κυψέλη και Πατήσια αλλά και στην καρδιά της Αθήνας συνειδητοποιούν ότι τα παράπονα και οι διαμαρτυρίες σχετικά με τις ακριβές προδιαγραφές κατασκευής των οικιών τους δεν θα τους σώσουν τη ζωή, αρχίζουν να σκέφτονται σοβαρά ποιους φίλους ή συγγενείς επιτρέπεται να έχουν μαζί τους στα καταφύγια. Ευτυχώς η Αθήνα δεν βομβαρδίστηκε ποτέ από τις δυνάμεις του Άξονα και οι μόνες καταστροφές στον αστικό ιστό, περιορισμένων διαστάσεων, έγιναν κατά τη διάρκεια των Δεκεμβριανών.