«Γεννήθηκα στις 23 του Οκτώβρη στην Ξάνθη, στην παραμυθένια Παλιά Πόλη, τη διατηρητέα» έτσι περιέγραφε τη γενέτειρά του ο σπουδαίος μουσικοσυνθέτης της Ελλάδας, Μάνος Χατζιδάκις.
Πλακόστρωτες πλατείες, παλαιές εκκλησίες, καπναποθήκες, χάνια, μικρά μαγαζιά, μουσεία, λιθόστρωτα σοκάκια..
Η Παλιά Πόλη της Ξάνθης…
Κτισμένη αμφιθεατρικά στους πρόποδες του ορεινού όγκου της Ροδόπης ξεδιπλώνει στον επισκέπτη της τον πολιτισμό του προηγούμενου αιώνα και την αισθητική μιας πρότερης εποχής.
Η Παλιά Πόλη είναι οικισμός διατηρητέος (το 1976 ανακηρύχθηκε προστατευόμενος οικισμός κατορθώνοντας να διατηρήσει την παραδοσιακή μορφή της) και αποτελεί αξιοζήλευτο παράδειγμα πολεοδομίας. Στην Παλιά Πόλη υπάρχουν 1.200 χαρακτηρισμένα διατηρητέα κτίσματα.
Ηπειρώτες και Δυτικομακεδόνες μάστορες έχτισαν τον οικισμό στα πρότυπα των αστικών κέντρων της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Οι επιδράσεις από την Ανατολή, την ιταλική αναγέννηση, τον γερμανικό ρομαντισμό και τον ελληνικό νεοκλασικισμό είναι έκδηλες απ’ άκρη σ΄άκρη της.
Τα αρχοντικά (ιδιοκτησίες κυρίως καπνεμπόρων της εποχής), τα περίφημα σαχνισιά (προεκτάσεις των ορόφων που στηρίζονταν σε ξύλινα στηρίγματα), τα αετώματα στις όψεις των κτιρίων, παλιές εκκλησίες, πλακόστρωτοι δρόμοι, μουσεία και εκθέσεις, φαναράκια στις άκρες των δρόμων, γραφικές αυλές σπιτιών, περιποιημένοι κήποι με λουλουδάτες αυλόπορτες και παρτέρια που ευωδιάζουν συνθέτουν το μαγευτικό σκηνικό της ενώ και οι άνθρωποι που την κατοικούν είναι καλοσυνάτοι, ζεστοί και φιλόξενοι.
Το «σπίτι του Χατζιδάκι», το ιταλικής αρχιτεκτονικής Στάλιο Νηπιαγωγείο, τα αρχοντικά Λεονταρίδη, Μεταξά, , Καλούδη, Καραμπέτση και η πετρόκτιστη εκκλησία του Αγίου Βλασίου είναι μερικά μόνο από τα κτίρια που μεταφέρουν τον επισκέπτη σε μια άλλη εποχή.
Ξεκινώντας από την Πλατεία Αντίκα και κατευθυνόμενοι προς την Παλιά Πόλη θα συναντήσετε το κτίριο της Φιλοπρόοδης Ένωσης Ξάνθης (στεγάζει πολιστιστικά τμήματα χορού, θεάτρου, ζωγραφικής κ.α) και ακριβώς απέναντι θα βρείτε το επιβλητικό κτίριο του παλαιού Δημαρχείο της Ξάνθης το οποίο κτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα από τον καπνέμπορο Μωυσή, αγοράστηκε έπειτα από τον Ι. Ορφανίδη και περιήλθε στην ιδιοκτησία του Δήμου Ξάνθης το 1926.

Στη συμβολή των οδών Ορφέως και Πινδάρου θα βρείτε τη Δημοτική Πινακοθήκη γνωστή με την επωνυμία «Χρήστος Παυλίδης» εις μνήμην του διάσημου Ξανθιώτη ζωγράφου. Κτίστηκε στα μέσα του 19ου αιώνα και σε αυτή εκτίθενται μεταξύ άλλων πολλά έργα – δωρεές από την προσωπική συλλογή του καλλιτέχνη. Εδώ φιλοξενείται και ένα μέρος της συλλογής χαρακτικών έργων της Στέγης Γραμμάτων και Καλών Τεχνών ενώ το ισόγειο της Πινακοθήκης χρησιμοποιείται για εκθέσεις ντόπιων και ξένων καλλιτεχνών.

Λίγο πιο πάνω ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει το κτίριο του Λαογραφικού Μουσείου που κτίστηκε το 1870 και ανήκε στην οικογένεια Κουγιουμτζόγλου. Εκτίθενται υφαντά, θρακιώτικες φορεσιές, γεωργικά εργαλεία διαφόρων εποχών, ενώ τον χώρο κοσμούν εξαιρετικές τοιχογραφίες βαυαρών και γερμανών καλλιτεχνών.

Στο κέντρο της Παλιάς Πόλης, στην Πλατεία Μητροπόλεως, δεσπόζει το Μητροπολιτικό Μέγαρο, το οποίο κτίστηκε το έτος 1897. Ένα κτίριο που ξεχωρίζει για την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική του. Στεγάζει τα γραφεία της Μητρόπολης, έχει συνολική επιφάνεια 675 τ.μ. και περιβάλλεται από έναν όμορφο κήπο με κυπαρίσσια.
Δίπλα, ο επισκέπτης μπορεί να δει και το αρχοντικό του Στάλιου όπου σήμερα στεγάζεται το νηπιαγωγείο της περιοχής. Στα τέλη του 19ου αιώνα, πολλοί άνθρωποι με οικονομική ευχέρεια ενδιαφέρονταν για την ανάπτυξη των γραμμάτων με αποτέλεσμα να χρηματοδοτούν την ανέγερση κοινωφελών ιδρυμάτων. Ο Π. Στάλιος, ένας από τους μεγαλύτερους καπνεμπόρους της περιοχής, ιδρύσε το ομώνυμο νηπιαγωγείο.

Βόρεια, θα βρει κανείς την πλατεία Ματσίνη και το αρχοντικό του Μένανδρου Χασιρτζόγλου, που άλλοτε στέγαζε το Αυστροουγγρικό Προξενείο.
Αυτή ήταν μια σύντομη μόνο αναφορά στην ονειρεμένη αυτή πολιτεία που αποτελεί μια πανδαισία πολιτισμών και αρχιτεκτονικών δομών.
Λάβετε υπόψιν σας ότι θα χρειαστείτε αρκετές μέρες για να δείτε όλα τα αξιοθέατα της περιοχής, της παλαιάς, αλλά και της σύγχρονης Ξάνθης, ενώ αν βρεθείτε εδώ το Σεπτέμβριο θα έχετε την ευκαιρία να γνωρίσετε και τον καθιερωμένο θεσμό των Γιορτών Παλιάς Πόλης.

Φωτογραφίες:
http://www.pamth.gov.gr
https://www.melwdos.nettps://www.cityofxanthi.gr
https://www.odigosxanthis.gr

Λόγω τεχνικού προβλήματος, οι φωτογραφίες θα φορτωθούν λίγο αργότερα, ευχαριστούμε πολύ για την κατανόηση.