O Κωνσταντίνος Μπατσιόλας συνέγραψε μία μελέτη για την ιστορία της Θεσσαλονίκης κατά τον Μεσαίωνα. Το βιβλίο του «Η Θεσσαλονίκη κατά τη Λατινοκρατία» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Μέθεξις» και ήδη παρουσίαστηκε για πρώτη φορά στη Σίνδο στις 8 Δεκεμβρίου. Η επόμενη παρουσίαση του βιβλίου είναι στις 15 Δεκεμβρίου, στην ιδιαίτερη πατρίδα του συγγραφέα, τη  Χαλάστρα Θεσσαλονίκης.

 

  • Κύριε Μπατσιόλα, μπορείτε να μας προσδιορίσετε πιο συγκεκριμένα το ιστορικό πλαίσιο της εποχής που μελετάτε;

Βρισκόμαστε στο μεταίχμιο δύο αιώνων –τέλη του 12ου και αρχές του 13ου. Μια σημαντική ιστορική περίοδος, που σημαδεύτηκε από τον πάπα Ιννοκέντιο Γ΄, ο οποίος επηρέασε λιγότερο ή περισσότερο τις πολιτικές και θρησκευτικές εξελίξεις τόσο στην Ανατολή όσο και στη Δύση.

Είναι η εποχή που ο Ιννοκέντιος Γ΄ ανυψώνει τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία και την μετατρέπει εκτός από έναν πολιτικό οργανισμό αλλά και σε μία Αρχή που απαιτεί την υποταγή από τους πολιτικούς ηγεμόνες. Η θρησκευτική εξουσία του πάπα, όπως και ο ίδιος υποστηρίζει, υπερέχει κάθε άλλης εξουσίας, επομένως και της πολιτικής. Ο πάπας πλέον είναι «βικάριος», δηλαδή αντιπρόσωπος, του ίδιου του Χριστού.

Την εποχή του Ιννοκεντίου το Σταυροφορικό Κίνημα μάλλον φτάνει στην κορύφωσή του και τότε διεξάγεται, ίσως η πιο σημαντική σταυροφορία, η Τέταρτη, η οποία θα οδηγήσει στην Άλωση της Κωνσταντινούπολης τον Απρίλιο του 1204 και τη συνακόλουθη ίδρυση διαφόρων λατινικών κρατιδίων στα εδάφη της πρώης Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ένα από αυτά τα κράτη ήταν και το Μομφερατικό Βασίλειο της Θεσσαλονίκης, που ιδρύθηκε το 1204 και επέζησε για 20 είκοσι χρόνια, το 1224, όταν και η Θεσσαλονίκη κατελήφθηκε από τις δυνάμεις της Ηπείρου.

 

  • Ποιες είναι οι πηγές πάνω στις οποίες βασίστηκε η μελέτη σας;

Η μελέτη βασίζεται στις επιστολές που έστειλε ο πάπας Ιννοκέντιος Γ΄  σε διάφορα πρόσωπα της λατινικής κοινότητας της Θεσσαλονίκης. Βέβαια, αξιοποιούνται και άλλες πηγές της εποχής, κυρίως ιστοριογραφία, αλλά η μελέτη μου αφορούσε τις επιστολές. Ο Ιννοκέντιος έστειλε μερικές χιλιάδες επιστολές προς διαφόρους παραλήπτες σε όλη την Ευρώπη. Μέσα σ’αυτόν τον τεράστιο όγκο ένας αριθμός τους αφορά και στη Θεσσαλονίκη.

 

 

  • Κύριε Μπατσιόλα, πραγματεύεστε στο έγο σας μία ιστορική περίοδο που είναι άγνωστη όχι μόνο στο ευρύ κοινό αλλά και σε πολλούς μελετητές.

Όντως! Η αλήθεια είναι ότι η λατινοκρατία στον ελλαδικό χώρο μόνο τα τελευταία χρόνια έχει συγκεντρώσε την προσοχή της επιστημονικής έρευνας, αλλά πολλά ζητήματα ή δεν έχουν μελετηθεί ακόμη ή έχουν προσεγγιστεί επιδερμικά. Όμως, για την ιστορία της Θεσσαλονίκης δεν είχε γραφτεί μία μελέτη που να αξιοποιεί τις επιστολές του Ιννοκεντιου συστηματικά. Μια μελέτη που να είναι αφιερωμένη αποκλειστικά στη Θεσσαλονίκη κατά το σύντομο διάστημα της Λατινοκρατίας. Οι επιστολές του πάπα Ιννοκεντίου Γ΄, αποκαλύπτουν πολλά και σημαντικά στοιχεία για την πολιτική και κοινωνική ζωή της Θεσσαλονίκης και εν γένει του ελλαδικού χώρου κατά τα χρόνια όπου οι Λατίνοι ήταν κυρίαρχοι.

 

 

  • Μπορείτε, κύριε Μπατσιόλα, να μας πείτε δυο λόγια για το περιεχόμενο του βιβλίου σας;

Το βιβλίο απότελείται από τέσσερα κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο περιγράφεται αδρομερώς η ζωή, οι αντιλήψεις και το έργο του πάπα Ιννοκεντίου Γ΄.  Στο δεύτερο κεφάλαιο η έρευνα μετατοπίζεται στον ελλαδικό χώρο, όπου μελετάται η πολιτική και εκκλησιαστική διαμόρφωσή του κατά τα πρώτα χρόνια της Λατινοκρατίας. Το τρίτο κεφάλαιο, που είναι και το εκτενέστερο, έχει αφιερωθεί στις επιστολές του Ιννοκεντίου Γ΄ που αφορούν σε ζητήματα που αναφέρονται άμεσα στη Θεσσαλονίκη. Τέλος, στο τέταρτο κεφάλαιο γίνεται μία επισκόπηση επιστολών του Ιννοκεντίου Γ΄ που αποστέλλονται σε διάφορα πρόσωπα της λατινικής κοινότητας της Θεσσαλονίκης αλλά τα ζητήματα που θίγουν δεν αφορούν στη Θεσαλονίκη.

 

  • Κύριε Μπατσιόλα, γιατί κάποιος να αγοράσει και να διαβάσει το βιβλίο σας;

Πιστεύω ότι ο αναγνώστης του βιβλίου θα  μάθει πολλά πράγματα για μια ευαίσθητη και ιδιαίτερη ιστορική περίοδο της Θεσσαλονίκης, η οποία δεν έχει μελετηθεί διεξοδικά Θα μάθει αρκετές λεπτομέρειες για τις πολιτικές, κοινωνικές και θρησκευτικές εξελίξεις και διεργασίες που συνέβησαν στη  Θεσσαλονίκη κατά την περίοδο της Λατινοκρατίας. Είναι μία έρευνα αμιγώς ιστορική  που αποκαλύπτει ποικίλες πτυχές της ιστορίας της Θεσσαλονίκης άγνωστες στο ευρύ κοινό. Το βιβλίο, βέβαια, δεν απευθύνεται μόνο στον ειδικό ερευνητή, απευθύνεται και στον οποιοδήποτε φιλίστορα και φιλομαθή αναγνώστη. Γι’ αυτό στον τρίτο κεφάλαιο, όπου μελετώνται οι επιστολές του Ιννοκεντίου έχω παραθέσει σε διαφορετικό πλαίσιο κειμένου και μία σύντομη αλλά περιεκτική περίληψη εκάστης της επιστολής, ώστε το κείμενο να είναι προσιτό και σε αυτόν που δεν μπορεί να διαβάσει Λατινικά . Να σημειώσω ότι οι επιστολές του Ιννοκεντίου Γ΄ είναι γραμμένες στη λατινική γλώσσα και αυτές που αφορούν στη Θεσσαλονίκη δεν έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά ή σε κάποια σύγχρονη ευρωπαϊκή γλώσσα.

 

Η μελέτη του Κωνσταντίνου Μπατσιόλα αποτελεί τη μεταπτυχιακή του διατριβή που εκπονήθηκε και υποστηρίχθηκε δημόσια στο τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης τον Απρίλιο με επιβλέπουσα καθηγήτρια την κυρία Ευαγγελία Αμοιρίδου.

 

Το βιβλίο του  Κωνσταντίνου Μπατσιόλα θα παρουσιαστεί στις 15 Δεκεμβρίου 2019 στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Χαλάστρας  «Δημήτριος Κ Χαντές» στις 11.30 π.μ.

Για το βιβλίο θα μιλήσουν:

-Ευαγγελία Αμοιρίδου, αν. καθηγήτρια Εκκλησιαστικής Ιστορίας στη Θεολογική Σχολή του Α.Π.Θ.

-ο αρχιμανδίτης Θεόφιλος Λεμοντζής, Δρ. Θεολογίας

 

Η εκδήλωση διοργανώνεται από τη Δημοτική Κοινότητα Χαλάστρας και τον Σύλλογο  Φίλων Δημοτικής Βιβλιοθήκης «Δημήτριος Κ. Χαντές».