Ο κεραυνός (ηλεκτρική εκκένωση) οφείλεται συνήθως στα αρνητικά φορτία που συγκεντρώνονται στα καταιγιδοφόρα σύννεφα και τα θετικά φορτία της στεριάς ή της θάλασσας. Έτσι δημιουργείται ένα ηλεκτρικό πεδίο και αν η έντασή του μεγαλώσει αρκετά, ξεσπάει σπινθήρας. Έχει τεράστια ισχύ (τάση εκατομμυρίων Volt και ένταση χιλιάδων Ampere), μήκος αρκετών χιλιομέτρων σε τεθλασμένη ή κυματοειδή μορφή, πολύ υψηλή θερμοκρασία και διάρκεια κλασμάτων του δευτερολέπτου (γι αυτό είναι αδύνατη η αξιοποίησή του, αφού θα μπορούσε να τροφοδοτήσει με ρεύμα μισό δις σπίτια!). Ο αέρας ιονίζεται και εκπέμπει φως (αστραπή), ενώ η εκτόνωσή του προκαλεί δυνατό κρότο (βροντή). Το αλεξικέραυνο, που δεν είναι πλέον ραδιενεργό (καρκινογόνο), τοποθετείται στο υψηλότερο σημείο του κτιρίου και μεταφέρει το κεραυνικό ρεύμα εξωτερικά στο έδαφος, διευκολύνουμε δλδ το καταστροφικό ρεύμα να ακολουθήσει έναν δρόμο χωρίς αντιστάσεις για κείνο και ασφαλέστερο για μας. Προστατεύει κυκλικό χώρο με διάμετρο όσο το ύψος του. Κι αφού τα καιρικά φαινόμενα θα γίνονται πιο έντονα και ακραία στο μέλλον λόγω κλιματικής αλλαγής, είναι επιτακτική η συνειδητοποίηση για αντικεραυνική προστασία. Οι κανονισμοί για τις τηλεπικοινωνιακές εγκαταστάσεις πρέπει να τηρούνται. Είναι δυνατόν ο κεραυνός να χτυπήσει στο ίδιο σημείο. Αν πέσει λίγα μέτρα δίπλα μας, το ωστικό κύμα των θερμών αερίων που παράγονται προκαλεί κάποια ασφυξία. Μπορούμε να αγγίξουμε κάποιον που κεραυνοβολήθηκε (το ανθρώπινο σώμα δεν αποθηκεύει ηλεκτρική ενέργεια) και να βοηθήσουμε αν χρειαστεί με τεχνητή αναπνοή. Κινδυνεύουμε κι ας μη βρέχει στο σημείο που είμαστε, αφού ο κεραυνός χτυπάει σε απόσταση πάνω από 5 χλμ (»κεραυνός εν αιθρία»). Αν έχουμε αντανακλαστικά χιλιοστών δευτερολέπτου και το σώμα μας γίνει »στόχος» κεραυνού (το δέρμα μυρμηγκιάζει και τα μαλλιά ανορθώνονται λόγω στατικού ηλεκτρισμού), τότε κουλουριαζόμαστε, λυγίζουμε τα πόδια με το κεφάλι στα γόνατα. Πετάμε το ρολόι, τα κλειδιά του σπιτιού μας και το σταυρό που φοράμε 100 μέτρα μακριά μας, επίσης το καλάμι του ψαρέματος. Οι ορειβάτες κατεβαίνουν χαμηλότερα και ψάχνουν για κλειστό χώρο, όχι μικρές σπηλιές και σε ομαδική αποστολή δεν αγγίζουν ο ένας τον άλλον. Πάντα μακριά από δέντρα και κολόνες. Όταν κάποιος βαδίζει στην περιοχή που έπεσε κεραυνός, είναι δυνατόν η »βηματική τάση», δλδ η διαφορά δυναμικού στο άνοιγμα των ποδιών του, να προκαλέσει ηλεκτροπληξία! Προτιμούμε κάποιον δρόμο που δεν τριγυρίζεται από ψηλά κτίρια, ή έναν υπόγειο χώρο (μετρό, τούνελ), όχι στην ταράτσα για φωτογράφιση του φαινομένου. Και για τους ήρωες της υπαίθρου, όχι σε ανοιχτά τρακτέρ. Όσον αφορά τα μέτρα προστασίας στο σπίτι – όχι επαφή με βρύσες, όχι μπάνιο κατά τη διάρκεια της καταιγίδας – όχι σταθερό τηλέφωνο (το καλώδιο είναι αγωγός), ναι στο κινητό (σε εξωτερικό χώρο όχι) ή το ασύρματο – όχι στη χρήση ηλεκτρικών συσκευών (το μαγείρεμα μετά…) – σβήνουμε την τηλεόραση και τον υπολογιστή (αποσυνδέουμε την κεραία και την πρίζα) Άφησα τελευταίο το αυτοκίνητο που κινείται ή όχι, ενώ πέφτουν κεραυνοί. Είμαστε ασφαλείς μέσα, αν η σκεπή του είναι μεταλλική, πόρτες και παράθυρα κλειστά και δεν αγγίζουμε μεταλλικά εξαρτήματα που συνδέονται με το εξωτερικό αμάξωμα. Δεν κινδυνεύουμε, όχι γιατί τα λάστιχα από καουτσούκ το μονώνουν από το έδαφος αλλά το κεραυνικό ρεύμα διατρέχει την εξωτερική επιφάνεια και δεν περνάει από το εσωτερικό του. Γι αυτό μη ζηλεύετε τις ανθρακονημάτινες σκεπές, ούτε τα κάμπριο, κλειστή βάρκα με μεταλλική οροφή ναι (ανοιχτή και με κατάρτι ας είναι ξύλινο, την έβαψες), η μοτοσικλέτα δεν σε προστατεύει. Λοιπόν; Μη φοβού τους κεραυνούς!
Μανώλης Πίπιλας